Kiedy szerszenie zakładają gniazda?

Szerszenie zaczynają aktywność wtedy, gdy temperatura na zewnątrz stabilnie rośnie, a dni stają się dłuższe. To właśnie wiosną najczęściej pojawia się pytanie, kiedy szerszenie zakładają gniazda i jak wcześnie można zauważyć pierwsze oznaki ich obecności. W polskich warunkach proces zwykle rozpoczyna się od kwietnia do maja, choć dokładny termin zależy od pogody, dostępności kryjówek oraz tego, czy królowa przetrwała zimę w dobrym stanie.

Pierwsze gniazda szerszeni powstają najczęściej od kwietnia do maja

Po zimie aktywna pozostaje tylko zapłodniona królowa. Robotnice z poprzedniego sezonu giną jesienią, dlatego wiosną cały cykl zaczyna się od nowa. Gdy temperatura staje się wystarczająco wysoka, królowa opuszcza zimową kryjówkę i szuka miejsca odpowiedniego do założenia kolonii.

Na początku gniazdo jest niewielkie. Może mieć rozmiar piłeczki golfowej. Królowa buduje je sama z masy papierowej, tworzonej z przeżutego drewna i śliny. W tym czasie odpowiada także za składanie jaj, ogrzewanie zalążka gniazda oraz zdobywanie pokarmu. Dopiero po pojawieniu się pierwszych robotnic tempo rozbudowy wyraźnie rośnie.

Od czego zależy termin zakładania gniazd przez szerszenie?

Największe znaczenie ma pogoda. Ciepła wiosna przyspiesza aktywność królowych, a chłodne noce i długie opady mogą ją opóźnić. Dlatego w niektórych latach pierwsze szerszenie widać już w kwietniu, a w innych dopiero w drugiej połowie maja.

Na termin zakładania gniazd wpływają też:

• temperatura powietrza w dzień i w nocy,
• dostępność bezpiecznych, suchych miejsc,
• ilość pożywienia w pobliżu,
• liczba królowych po zimie,
• lokalizacja – w cieplejszych rejonach kraju aktywność może ruszyć wcześniej.

Szerszenie chętnie wybierają miejsca osłonięte od deszczu, wiatru i intensywnego ruchu. Gniazda mogą pojawić się na strychach, w szopach, podbitkach dachowych, pustych ulach, dziuplach, budkach dla ptaków, a czasem w skrzynkach roletowych lub szczelinach elewacji.

Jak wygląda rozwój gniazda szerszeni w kolejnych miesiącach?

W maju i czerwcu kolonia jest jeszcze stosunkowo mała. To etap intensywnej budowy podstawowej struktury gniazda oraz wychowu pierwszego pokolenia robotnic. Po ich pojawieniu się królowa przestaje opuszczać gniazdo i skupia się głównie na składaniu jaj. Od tego momentu robotnice przejmują zdobywanie pokarmu, rozbudowę gniazda oraz ochronę kolonii.

Latem gniazdo może powiększać się bardzo szybko. W lipcu i sierpniu szerszeni jest już wyraźnie więcej, a ich loty wokół wybranego miejsca stają się łatwiejsze do zauważenia. Największą aktywność kolonie osiągają zwykle pod koniec lata oraz wczesną jesienią. Wtedy w gnieździe rozwijają się nowe królowe i samce, potrzebne do rozmnażania.

Gdzie najłatwiej zauważyć młode gniazdo szerszeni?

Wczesne wykrycie gniazda bywa trudne, ponieważ na początku królowa działa sama i nie generuje dużego ruchu. Warto jednak zwrócić uwagę na regularne przeloty jednego dużego owada w to samo miejsce. Takie zachowanie może oznaczać, że szerszeń znalazł schronienie i zaczyna budowę.

Najczęściej warto obserwować:

• okolice dachu, podbitki i rynien,
• strychy oraz nieużywane pomieszczenia gospodarcze,
• altany, drewutnie i szopy,
• szczeliny w elewacji,
• stare drzewa z dziuplami,
• skrzynki roletowe i miejsca pod okładziną budynku.

Nie każdy pojedynczy szerszeń oznacza obecność gniazda. Owady te latają w poszukiwaniu pokarmu, polują na muchy, osy i inne owady, a także korzystają z soków roślinnych. Powodem do ostrożności jest dopiero regularny ruch w jednym punkcie.

Czy szerszenie wracają do starego gniazda po zimie?

Stare gniazdo nie jest ponownie zasiedlane przez tę samą kolonię. Jesienią robotnice i stara królowa giną, a młode zapłodnione królowe szukają osobnych kryjówek zimowych. Wiosną każda z nich zakłada nową kolonię.

Nie oznacza to jednak, że szerszenie nie pojawią się drugi raz w tej samej okolicy. Jeśli budynek ma dobre warunki – suche szczeliny, spokojny strych, dostęp do pokarmu i brak częstych zakłóceń – kolejna królowa może wybrać podobne miejsce. Dlatego po usunięciu starego gniazda warto zabezpieczyć otwory, naprawić uszkodzone podbitki i ograniczyć dostęp do pustych przestrzeni.

Kiedy szerszenie zakładają gniazda i kiedy trzeba zachować szczególną ostrożność?

Najważniejszy okres przypada na wiosnę, głównie od kwietnia do maja. Wtedy królowe wybierają miejsce i rozpoczynają budowę. To dobry moment na kontrolę strychu, podbitki dachowej, altany oraz innych spokojnych zakamarków wokół domu.

Szczególną ostrożność warto zachować od czerwca do września. W tym czasie liczba owadów rośnie, a kolonia mocniej broni gniazda. Szerszenie zwykle nie atakują bez powodu, jednak mogą stać się agresywne, gdy człowiek zbliży się zbyt blisko, potrząśnie konstrukcją, zacznie ją zalewać wodą albo próbować strącić.

Co zrobić, gdy gniazdo szerszeni znajduje się blisko domu?

Jeśli gniazdo znajduje się daleko od miejsc użytkowanych przez ludzi, często wystarczy je obserwować z bezpiecznej odległości. Problem pojawia się wtedy, gdy kolonia rozwija się przy wejściu do domu, na balkonie, pod dachem, przy placu zabaw, w garażu albo w pobliżu osób uczulonych na jad.

W takiej sytuacji najlepiej skontaktować się ze specjalistyczną firmą zajmującą się usuwaniem gniazd owadów błonkoskrzydłych. Samodzielne działania mogą doprowadzić do gwałtownej reakcji kolonii, zwłaszcza latem, gdy w gnieździe znajduje się dużo robotnic. Nie warto też zatykać wlotu do gniazda, ponieważ owady mogą szukać innej drogi wyjścia, także przez wnętrze budynku.

Regularna obserwacja domu i ogrodu wiosną pozwala szybciej zauważyć pierwsze oznaki budowy. Dzięki temu łatwiej ocenić, czy obecność szerszeni wymaga interwencji, czy jest jedynie sezonową aktywnością pojedynczych owadów w okolicy.